De plannen van CDA-minister Donner waren rigoreus, de uiteindelijke versie lijkt acceptabel. De Wajong ligt onder vuur. De wet arbeidsongeschiktheid jongeren is al een aantal maanden in de media, omdat de groei erg groot is. Rond 2040 zullen er een half miljoen Nederlanders tussen de 18 en 65 in de Wajong zitten.

De enorme groei wordt verklaart door de verandering van de Bijstandswet, waardoor veel “gedragsgestoorde” jongeren door de gemeenten doorverwezen worden naar de Wajong. Daar is de selectie aan de poort niet streng genoeg.

Vergeten wordt dat de groep mede groeit omdat de Wajong een vangnet is waar je tot je 65ste op kunt terugvallen. Ook werkende gehandicapten die ooit zijn toegelaten tot de Wajong tellen nog steeds mee, tenzij ze zijn uitgeschreven. Daardoor groeit de groep natuurlijk. Daarvoor is de Wajong bedoeld.

Donner wilde korten op de uitkering, omdat jongeren niet aan het werk kunnen komen met een volledige uitkering. Dat is onzin. In ieder geval ligt het niet aan de hoogte van de uitkering. Het is typische CDA demagogie om een bezuiniging op die manier te verkappen. Er zijn geen banen voor de mensen die wel willen werken.

Creëer de banen, begin daarmee in de publieke sector. Maak stimulansen voor werkgevers om mensen met een beperking aan te nemen. Dan hoef je als overheid de uitkering niet meer te betalen. De jonggehandicapte heeft een baan en de overheid heeft een uitkering minder. Daar kan toch niets op tegen zijn?

Daar is echter wel wat op tegen. Geld. Een jonggehandicapte kan in het begin van zijn carrière of tijdens de hele carrière steun nodig hebben. Begeleiding of rusttijd, vervoer of werkplek, allemaal moet het misschien aangepast worden. Dat kun je niet aan een commercieël bedrijf overlaten, omdat die dan voor een “gezond” iemand zal kiezen in zijn selectie.

Een bedrijf in de publieke sector loopt vaak al teveel op het tandvlees, door bezuinigingen van de zelfde regering (Balkenende + VVD of PVDA), om uberhaupt nog ruimte te vinden in de begroting voor een full-time baan. Laat staan dat ze ook nog tijd, geld en mankracht hebben om een gehandicapte te begeleiden.

De begeleiding is namelijk wel nodig. De jonggehandicapten zijn over het algemeen capabele mensen, die erg hun best doen. Ze zitten echter niet voor niets in de Wajong. Er is wel iets mis. Daar moet je niet aan voorbij gaan, maar oplossingen voor zoeken.

Want dat is misschien nog wel het meest misselijke aan de situatie. Weer worden mensen die met een beperking tóch willen werken weg gezet als een stel luie uitvreters die juist niet willen werken en van een uitkering profiteren. Dat is een leugen.

Noem mij iemand die voor de lol tot zijn 65ste leeft van 75% van het minimumloon? Noem mij iemand die tot zijn 65ste afhankelijk wil zijn van anderen voor een menswaardig bestaan? Je stigmatiseert op deze manier een hele groep mensen die helemaal niet aan bod komen. We zien geen gezichten, alleen het mede door Donner gecreëerde beeld van werkschuwe mensen die liever uit hun neus vreten.

Als er zo over je gedacht wordt, waar moet je dan je motivatie vandaan halen? Met een loden deur als minister Donner valt er ook niet veel sociaals te verwachten, maar van de PvdA mag je toch beter verwachten?

De nieuwe plannen zien er van buitenaf beter uit. De uitkering blijft intact en na 2010 worden mensen op hun 18e en hun 27ste gekeurd. Wie geheel arbeidsongeschikt is, krijgt een uitkering. Als je gedeeltelijk arbeidsongeschikt wordt verklaart, gaan ze met je op zoek naar passend werk. Als je dit weigert, wordt je aan je lot over gelaten.

Dit is op zich acceptabel, zei het niet dat ook gedeeltelijk arbeidsongeschikten recht moeten hebben op een uitkering zolang er nog geen werk is. Bovendien moeten de randgevallen goed bekeken worden. De WAO-bezuinigingen hebben ons geleerd dat daar als snel te makkelijk over wordt gedacht.

De Volkskrant heeft een video gemaakt over iemand die in de Wajong zit.