Omdat het schrijven van een stuk op Canards.nl soms vast loopt, heb ik voor mezelf een geheugensteun gemaakt. Deze beschrijving gebruik ik als handleiding om een opiniërend artikel vorm te geven. De structuur komt uit ‘Journalistiek schrijven voor krant en vakblad‘ van Henk Donkers en Jaap Willems. Ik heb het aangevuld met eigen ervaringen en achtergrondinformatie.

Voordat je aan een opiniërend artikel begint, is het raadzaam een argumentatieschema op te stellen dat minimaal bestaat uit de volgende elementen:

-          Het standpunt dat je wil verdedigen, dan wel de conclusie van je redenering;

-          De argumenten die je daarvoor wilt aanvoeren;

-          Materiaal waarmee je je argumenten wilt ondersteunen.

Verder is het nuttig eventuele tegenargumenten te inventariseren en te bepalen hoe je daarmee omgaat.

Termen

Enkele termen die van belang zijn in een opiniërend artikel.

Conclusie

Logische gevolgtrekking uit één of meer argumenten. Dus, daarom, dan ook, hieruit volgt dat, concluderend.

Voorbehoud

Als je een conclusie te absoluut vindt en hem alleen onder bepaalde voorwaarden voor je rekening wilt nemen, kun je hem voorzien van een voorbehoud. Tenzij, behalve, als, mits en onder voorwaarde dat.

Concessie

Als je wilt anticiperen op tegenargumenten, kun je je conclusie voorzien van een concessie. Hoewel, toch, ondanks, ook al en desalniettemin.

Argument

Een stelling waarmee een conclusie wordt onderbouwd of wordt omver geworpen. Want, omdat, doordat en immers.

Ondersteuning

Wil een conclusie of een standpunt overtuigend zijn, dan moeten argumenten, rechtvaardigingen, concessies en voorbehouden worden ondersteund met voorbeelden, cijfers, onderzoeksreslutaten, eigen observaties, meningen van direct betrokkenen, uitspraken van erkende deskundigen. Daarmee probeer je argumenten te bewijzen en hard te maken. Dit bevordert de geloofwaardigheid.

Rechtvaardigingen

Een premisse die een logisch oorzakelijk verband garandeert tussen een argument en een conclusie. Een algemene regel, principe of wetmatigheid. Een bijzonder geval wordt geplaatst onder een algemene regel. Een als-dan-zin.

Premisse

Elk der beide voorafgaande stellingen van een sluitrede, waaruit door eliminatie van de middenterm de conclusie wordt gevormd. Voorafgaande of vooropgezette stelling.

Feit

Een feit is waar of onwaar.

Standpunt

Met een standpunt kun je het eens of oneens zijn.

Bewering

Een bewering staat tussen een feit en een standpunt in. Een bewering heeft de pretentie ooit een feit te worden. Gelileï beweerde dat de aarde om de zon draait en niet andersom.

Schema

Een schema voor argumentatie biedt twee voordelen:

-          Je zet je argumentatie op een rijtje;

-          Je brengt niveau’s aan binnen je artikel en weet hoe je je informatie straks moet ordenen.

Conclusie -          Met/zonder voorbehoud -          Met/zonder concessie	Argument Tegenargument	Ondersteuning van de argumenten en reactie op tegenargumenten
	Argument	Ondersteuning
	Argument	Ondersteuning
	Argument	Ondersteuning
	Tegenargument	Reactie

Betoog volgens klassieke retorica

Inspiratie voor de opbouw van een overtuigend betoog kun je putten uit de klassieke retorica (Aristoteles en Cicero). Het betreft hier een indeling van voordrachten, maar dat mag de pret niet drukken. We onderscheiden vijf delen.

Exordium of preamium

Dit is de inleiding of aanhef van je betoog. Hierin probeer je de interesse van de lezers te wekken. Benadruk het belang van een onderwerp. Je kunt op deze plek ook blijk geven van je deskundigheid. Ook kun je inspelen op gevoelens van het publiek.

Narratio

Dit is het feitenoverzicht. Je informeert de lezers en leg je uit wat er aan de hand is. Zo kunnen je lezers straks je argumenten op waarde schatten. Essentie en feiten zijn van belang.

Partitio

Dit is de aangekondigde indeling. Leg de structuur van je betoog uit. Voor een voordracht is dit functioneel, maar in een geschreven artikel is het ongewenst en overbodig.

Argumentatio

Dit is de argumentatie. Hierin tentoonspreid je argumenten die je eigen opvatting ondersteunen (confirmatio) en argumenten die het standpunt van je opponent weerleggen (refutatio). Soms is het van belang om uit te weiden over een onderdeel (digressio). Ingaan op tegenargumenten vergroot je geloofwaardigheid. Je kunt tegenargumenten weerleggen, afzwakken en ruiterlijk erkennen. Doe je ze van de hand als belachelijk of bagetalliseer je ze, dan kan dat zorgen voor een pittiger, frisser en polemischer artikel. Begin je argumentatie met een sterk argument en eindig met het sterkste argument.

Peroratio

Dit is de afsluiting. Herhaal je belangrijkste argumenten. Onderstreep je eigen kwaliteiten of speel in op gevoelens van het publiek. In een geschreven tekst kun je echter het beste een korte samenvatting met andere woorden geven. Hier kan ook de conclusie komen. Terugkoppelen naar het begin.