Al snel nadat de kogel door de kerk was, kwam David Frum ten tonele. Frum is één van de speechschrijvers van George W. Bush en politiek journalist. Hij staat bekend als conservatief. Zijn analyse van het Republikeinse verlies voorspelt echter weinig goeds voor de Republikeinse partij. De titel van zijn analyse zegt al voldoende: Waterloo.

David Frum

De Republikeinen lijden het grootste verlies sinds de jaren ‘60, toen de Social Security Act van 1965 zijn intrede deed. Medicare en Medicaid zorgden toen voor gezondheidszorg voor bejaarden en hele arme Amerikanen. De hervormingen van nu resulteren op de middellange termijn in een electorale dreun voor de Grand Old Party. Veel Amerikanen gaan profiteren van de hervormingen. Dat is electoraal gunstig.

Frum vindt dat de Republikeinen zichzelf hebben uitgesloten van een mogelijk succes door keihard oppositie te voeren tegen de plannen. De gematigde Republikeinen lieten zich meeslepen door de minderheid die Obama’s plannen vergeleek met massamoord. Het zorgplan zou je oma de dood in jagen en een groep mensen zou beslissen of de gehandicapte zoon van Sarah Palin blijft leven.

Frum zag liever dat de Republikeinen niet zo’n harde grens trokken. Onderhandelingen met de Democraten over het plan hadden kunnen leiden tot compromissen. Maar nee, ‘we were going for all the marbles’.

Voor alle knikkers gaan. Dat beviel de Republikeinen goed toen Bill en Hillary Clinton hun hervormingen in de gezondheidszorg tot wet wilden maken. Het was echter een strategische fout om Hillarycare te vergelijken met Obamacare, volgens Frum. Obama geniet meer steun van de Amerikanen dan Clinton toen. De Democraten in de volksvertegenwoordiging zijn liberaler dan in het eerste termijn van Bill Clinton. En bovenal: de Democraten hebben lessen getrokken uit de pijnlijke nederlaag in de jaren ‘90.

Waarom onderhandelden de Republikeinen eigenlijk niet over het plan? Een van Obama’s speerpunten was immers het bipartisanship. Republikeinen en Democraten moesten hand in hand grote problemen aanpakken, zo was de – utopische? – gedachte van Obama. Daar lag een opening voor de Republikeinen die ze op z’n minst hadden kunnen uitbuiten. ‘Jij wil brede consensus? Kom maar met concessies’.

Frum legt uit waarom die onderhandelingen er niet kwamen:

„There were leaders who knew better, who would have liked to deal. But they were trapped. Conservative talkers on Fox and talk radio had whipped the Republican voting base into such a frenzy that deal-making was rendered impossible.”

De schreeuwers krijgen zo veel aandacht, dat ze de vertegenwoordigers – ‘talking heads’ – worden voor de hele partij. Daarmee sluiten ze de mogelijkheid tot compromissen uit, omdat dat uitgelegd zal worden als een verlies.

Frum legt daarna in zijn analyse de vinger op de zere plek. Een probleem dat los staat van zorg, de economie of homo’s in het leger. Een probleem dat consequenties heeft op de lange termijn, als de Republikeinse partij er geen oplossing voor vindt. Ik zou afdoen aan de waarde als ik zijn boodschap parafraseer. Het gevaar van oerconservatieve talk radio en de tv-zender Fox:

„I’ve been on a soapbox for months now about the harm that our overheated talk is doing to us. Yes it mobilizes supporters – but by mobilizing them with hysterical accusations and pseudo-information, overheated talk has made it impossible for representatives to represent and elected leaders to lead. The real leaders are on TV and radio, and they have very different imperatives from people in government. Talk radio thrives on confrontation and recrimination. When Rush Limbaugh said that he wanted President Obama to fail, he was intelligently explaining his own interests. What he omitted to say – but what is equally true – is that he also wants Republicans to fail. If Republicans succeed – if they govern successfully in office and negotiate attractive compromises out of office – Rush’s listeners get less angry. And if they are less angry, they listen to the radio less, and hear fewer ads for Sleepnumber beds.

„So today’s defeat for free-market economics and Republican values is a huge win for the conservative entertainment industry. Their listeners and viewers will now be even more enraged, even more frustrated, even more disappointed in everybody except the responsibility-free talkers on television and radio. For them, it’s mission accomplished. For the cause they purport to represent, it’s Waterloo all right: ours.”

„Ik zie dat meer als een tactisch spel van hem. Min of meer wel een provocatie. Maar ik denk niet dat [Wilders] dat zo echt bedoelt.”

Ik ben bang. In deze tijd volgt op zo’n opmerking vaak een tirade over de Islam. Niet voor mij. Voor mijn part komen er nog een miljoen moslims bij in Nederland. Dat is mij om het even. Ik heb nog nooit last gehad van wat voor moslim dan ook. Tevens vind ik moslima’s met hoofddoekjes, om een voorbeeld te gebruiken, geen vervuiling van het straatbeeld en ik vind dan ook niet dat ze in aanmerking komen voor een soort hondenbelasting.

Bang slaat ook niet op Geert Wilders. Wilders als individu is een triest persoon en de personificatie van de devaluatie van de vrijheid om je mening te uiten. Wilders als individu is echter ook machteloos. Hij bestaat en is groot bij de gratie van zijn achterban. En daar zit de crux. Zijn achterban, die beangstigt mij.

Neem Bob Ober. Hij mocht woensdag bij Pauw & Witteman aanschuiven als PVV-stemmer. Eerder op de dag stond hij aan de Parnassusweg. Hij demonstreerde bij het proces tegen Wilders. De quote die dit artikel opent komt uit zijn mond. Het is zijn reactie op de hoofddoekjesbelasting die Wilders propageert. Ik herhaal het graag:

„Ik zie dat meer als een tactisch spel van hem. Min of meer wel een provocatie. Maar ik denk niet dat [Wilders] dat zo echt bedoelt.”

Bob Ober neemt het voorstel van Wilders – geïntroduceerd in de tempel van onze democratie, de Tweede Kamer – niet zo serieus. Hij doet er smalend over. Peter R. de Vries parafraseert juist als hij aangeeft dat Ober het een grapje vindt.

Goed, even een stapje terug. De PVV komt op voor onze vrijheden. De Nederlandse vrijheden en verworvenheden staan hoog in het vaandel bij de PVV. Onze democratie is een groot goed en Wilders en consorten willen die beschermen tegen kwade invloeden. Op zich is dat nobel, hoewel ze er soms een rare mening op na houden en ze niet altijd even consequent zijn.

De vraag is alleen: voor wie probeert de PVV – en bijna alle andere partijen – die waarden in stand te houden? Bob Ober vindt Wilders’ vrijheid van meningsuiting belangrijk. Als Wilders daar bloedserieus, in het centrum van onze democratie gebruik van maakt, dan neemt Ober dat echter niet serieus.

Waarom kom je dan nog op voor die vrijheid? Alleen om grapjes in de Tweede Kamer te kunnen maken? Ober ruilt met één opmerking de Nederlandse democratie in voor een circus. Een spelletje, waarin je soms voorstellen niet serieus moet nemen. Als je de woorden van Wilders en zijn mede-PVV’ers niet serieus neemt, waarom stem je dan op ze?

Verbazing en angst om zoveel inconsequenties maakten zich van mij meester bij deze vertoning op de late woensdagavond. Je kunt veel zeggen van de standpunten van de PVV, maar dat de partij binnen ons strafrecht haar mening mag ventileren, daar sta ik achter. Dat recht moet te vuur en te zwaard worden verdedigd, zou iemand met gevoel voor drama zeggen. Maar als juist dit soort idioten, juist de PVV-stemmers daar dan niets mee doen en alleen hun onderbuik volgen, waarom zouden we dan de democratie nog in stand houden? Waarom verenigen we ons dan om ook Wilders’ rechten te beschermen? Voor Bob – maakt niet uit wat Wilders roept, ik stem toch op hem – Ober en zijn vrienden? Menig moslim, menig allochtoon, menig nieuwe Nederlander neemt onze – de Nederlandse – democratie serieuzer dan Bob en zijn vrienden. Je zou bijna (!) gaan hopen dat de immigratie op stand blijft.

„Gelukkig is  deze laffe aanslag op Kurt Westergaard mislukt, Maar onze vrijheid staat op het spel. Daarom moeten we allemaal solidair zijn met Westergaard en de vrijheid van meningsuiting. Om dat te onderstrepen plaats ik nu drie van zijn Mohammed-cartoons op onze website”

Er kan tegenwoordig geen aanslag meer op je worden gepleegd of Geert Wilders moet er met de eer vandoor gaan. Over der rug van de cartoonist Kurt Westergaard, die vrijdagavond samen met zijn kleindochter aan een aanslag ontsnapte, zet Wilders zijn strijd voor de vrijheid van meningsuiting voort. Je hoeft absoluut niet te capituleren voor terroristische dreiging, maar het is morbide om nog geen 12 uur na de poging je demagogie alweer de ether in te slingeren.

„Ten aanzien van de onderwerpen toezicht en zeggenschap is het afgelopen jaar nauwelijks vooruitgang geboekt. Bij Aegon, Akzo Nobel, Draka, Heineken, ING, SNS Reaal en Vopak blijken commissarissen niet onafhankelijk genoeg. En bij tien procent van de bedrijven heeft de aandeelhouder geen rechtstreekse zeggenschap in de onderneming.”

De vereniging van effectenbezitters maakt de balans op voor 2008. Ze komen tot de conclusie dat de crisis bedrijven noopt om de gedragscode voor beursgenoteerde bedrijven, de code Tabaksblat, meer na te leven. Die code draait in het kort om verantwoording, transparantie en versterking van de zeggenschap en bescherming van aandeelhouders.

Foto: Harry_nl / Flickr.com/ CC

Erg van harte gaat de naleving van de code niet. Instellingen die hun bonusbeleid inbinden blijken dat te doen omdat de overheid druk op ze uitoefent. Niet de onzichtbare hand, maar de overheid brengt verandering teweeg. Of zoals de VEB het koeltjes uitdrukt:

„Wat betreft de naleving van best practice bepalingen over beloningen is een kleine verbetering te constateren. Dit komt hoofdzakelijk doordat bij de financiële instellingen die door kapitaalsinjecties van de Nederlandse Staat overeind zijn gebleven, over 2008 geen variabele beloningen zijn uitgekeerd. ING, Aegon en SNS Reaal konden op dit punt dus überhaupt niet afwijken van de Code.”

„I don’t feel good,” said Mee Hyun Koo. „It’s uncomfortable, scary.”

Hoe ver gaan we in het beveiligen van vliegvelden en vluchten? De mislukte aanslag op eerste kerstdag resulteert in een scala aan nieuwe veiligheidsmaatregelen. Zichtbaar en onzichtbaar. Uiteraard zullen de passagierslijsten beter onder de loep genomen worden en gaan de veiligheidsdiensten ‘intensiever’ samenwerken. Tevens wordt er meer gefouilleerd, mag er één stuk handbagage mee in de kist en mogen mensen vanaf een uur voor de landing niet meer van hun plek en mogen ze niets – niet eens een deken – meer op schoot hebben in die tijdspanne. Onder begeleiding naar het toilet, dat soort praktijken dus.

Het is een standaardreactie, de aangescherpte veiligheidsmaatregelen. Na 11 september volgde er een serie van maatregelen en na de shoebomber moeten passagiers zelfs hun schoenen uit doen als ze door de check gaan. Sommige maatregelen worden na een tijdje terug gedraaid, maar de meeste zijn nog steeds intact. Ze zullen ook niet snel verdwijnen, met om de zoveel tijd een mislukte aanslag. Het moet de veiligheid van passagiers, personeel, vliegtuig en mensen op de grond garanderen, maar het maakt een vlucht naar New York er niet prettiger op.

Foto: user Miskan/ Flickr CC

Daarom vind ik de vraag gerechtigd: hoe ver gaan we in de beveiliging? Mee Hyun Koo reageert namelijk niet op terrorisme, maar op de daaropvolgende maatregelen. Daar is ze bang voor en ik kan haar gelijk geven. Ik voel niet zozeer angst bij al die maatregelen, maar wel vernedering. En ongemak. Hinder. Als ik vlieg, maak ik me vele malen drukker om het fouilleren en de gegevens die overheden en instanties van me hebben, dan om een mogelijke aanslag. Sterker, dat laatste komt niet eens in me op.

Falende inlichtingendiensten

Ten eerste kan er – los van de fundamentele discussie – de conclusie worden getrokken dat de inlichtingendiensten faalden. Anders kan ik niet verklaren dat een Nigeriaan die een enkeltje Detroit koopt aan controles ontsnapt. Waarom wil hij niet terug? Bovendien waarschuwde zijn vader de Amerikanen een maand voor de daad dat zijn zoon op het verkeerde pad zat. Geldgebrek zal de veiligheidsdiensten parten spelen, maar is het dan eerlijk van de overheid om passagiers wél op te zadelen met extra rompslomp?

Ten tweede helpen de beschermende maatregelen maar tot op zekere hoogte. Experts reppen altijd van restrisico. De beveiliging is een wedloop tussen beveiligers en terroristen. Een terrorist vindt altijd wel een manier om zijn kunstje te doen. Na de aanslagen op 11 september 2001 zijn de maatregelen op vliegvelden echter dermate aangescherpt dat de terroristen in Madrid en Londen uitweken naar treinen en metro’s.

Vliegen in veilig

De mislukte aanslagen op vliegtuigen na 11 september tonen voor mij aan dat vliegen na 11 september veilig is, althans wat betreft terrorisme. De grote jongens zijn ontmoedigd, de kneusjes falen. Toch komen er keer op keer extra maatregelen.

Neem de mislukte aanslag op eerste kerstdag als voorbeeld. Aan de ene kant schoot de beveiliging tekort, omdat de Nigeriaan een aanslag kon plegen. Aan de andere kant: hij faalde. Geen dood en verderf, alleen een kapotte stoel en een verbrande hand. Dat betekent dat hij een verwaarloosbaar risico vormde, helemaal omdat zijn plan toch al geen kans van slagen had.

„Hoe groot was de kans dat hij het vliegtuig daadwerkelijk had opgeblazen?” vroeg NRC Handelsblad aan raket- en explosievendeskundige Herman Schöyer. De deskundige achtte de kans van slagen klein. Hij gebruikte de stof verkeerd, waardoor het afgezien van het brandje geen risico voor de veiligheid van het toestel vormde.

Veiligheid moet afweging zijn

Ten derde moet de veiligheid van de passagiers altijd een afweging zijn in een groter geheel, waar meer factoren zoals  welzijn, gemak, privacy, angst, tijd en geld een rol moeten spelen. De maatregelen die nodig zijn voor de beveiliging moeten in proportie staan.

De statistische kans dat mij iets overkomt door terroristisch handelen in een vliegtuig is in mijn ogen te verwaarlozen. Op z’n minst is die kans minimaal. Maar ik ondervind er wel hinder van, om over privacy maar niet te beginnen.

Het is tijd voor een discussie over de grenzen van de beveiliging van vliegvelden en vluchten. Misschien is het bij voorbaat een kansloze discussie omdat the power of nightmares niet aan mijn kant van de discussie staat en vermijding van risico bon ton is in onze samenleving. Maar het is van de zotte dat ik tot op het bot moet worden vernederd omdat er om de twee jaar één of andere zielige knutselaar met een chronische zeurknobbel een hopeloos plan bedenkt en uitvoert om een vliegtuig uit de lucht te halen… en dan faalt.

Bij het interview van Marcel Haenen van NRC Handelsblad met de Amsterdamse hoofdcommissaris van politie Bernard Welten speelt dit echter niet. De toon is keihard. De vier pagina’s in het NRC Weekblad worden nog voorzichtig ingeleid, maar daarna barst Welten los over zijn relatie met Cohen, zijn veranderde taak ten opzichte van één van zijn voorgangers (Nordholt) en zijn contact met minister Ter Horst. Of zijn gebrek aan contact met haar liever gezegd.

De vraag van Haenen komt neer op: ‘Komt u regelmatig op de koffie bij Ter Horst?’ Welten antwoord daarop: ‘Neen, nooit’. Hij vervolgt zijn verhaal door te verklaren dat de minister hoofdcommissarissen van de politie stoorzenders vindt. Klare koffie, dunkt me. Welten vindt dat hij wat in de melk te brokkelen heeft, maar Ter Horst slikt dat niet. Dat betekent dus dat Welten een andere mening heeft dan de minister, maar dat die mening niet wordt gehoord.

Dit is maar één van de vele voorbeelden die exemplarisch zijn voor het verschil in inzicht tussen Welten en zijn superieuren en collega’s. Welten spreidt tentoon dat hij een andere koers voor zich ziet dan Cohen en Ter Horst uitvoeren. Dinsdagavond, negentig uur na het gewraakte interview, krabbelt onze held op sokken echter al terug.

„Ik betreur dat uit het interview van zaterdag 17 oktober jl. in het NRC Handelsblad de indruk is ontstaan dat ik afstand heb genomen van minister Ter Horst en burgemeester Cohen. Het ging mij erom aandacht te vragen voor de uitvoeringsproblemen waar politiemensen dagelijks mee worden geconfronteerd.”

Oei, toch te duidelijk geweest, in dat interview. Cohen en Ter Horst geven Welten er van langs en Welten mag zijn eer redden door openlijk excuses aan te bieden. Hij heeft spijt. Toch wringt het. Hij was zich namelijk tijdens het interview al bewust van de uitspraken die hij deed. Haenen: ‘Voelt u zich in de steek gelaten door Cohen?’ Welten zucht: ‘Interessante vraag. Jeetje, dit wordt een ingewikkeld artikel.’ Daarna valt een stilte.

Als je tijdens het interview zo bewust bent van wat je zegt, en de nattigheid al voelt, waarom trek je het dan na bijna vier dagen terug? Wees een (politie)man en houd je rug recht.

Gaandeweg de campagne verdween Coutinho steeds meer uit beeld en bleef alleen Osterhaus over. Eén persoon die de schakel was tussen een ingewikkelde materie en het Nederlandse volk. Hij moest op tv keer op keer de vertaalslag maken van medische informatie naar de belevingswereld van de miljoenen kijkers. Hij was het boegbeeld, dan wel de talking head van de griepcampagne.

Foto (CC): Sir Sabbhat/ Flickr.com

Maar het boegbeeld begon scheuren te vertonen. De frequentie van zijn verschijningen op tv droeg niet bij aan de geloofwaardigheid, maar de eerste fundamentele kritiek op Osterhaus stond in Vrij Nederland. De viroloog zou bewust paniek maken rond de griep, omdat hij belang heeft bij een grote afname van de virusremmer Tamiflu.

Fabrikant Roche is één van de negen fabrikanten die  de European Scientific Working Group on Influenza (ESWI) financiert. Roche maakt Tamiflu. ESWI predikt al jaren over een nakende grieppandemie. Voorzitter van ESWI is Ab Osterhaus.

De toon is gezet, helemaal omdat een studie in The Lancet Infectious Diseases aantoont dat er ‘geen betrouwbare gegevens zijn die de stelling kunnen staven dat het gebruik van anti-griepmedicijnen het optreden van complicaties vermindert’. Dat zijn de zelfde anti-griepmedicijnen die Osterhaus propageert.

Het radioprogramma Argos onthult dit weekend dat Osterhaus ook nog eens aandelen heeft in een bedrijf dat vaccins tegen de Mexicaanse griep ontwikkelt. Osterhaus zelf zegt er het volgende over:

„Ik zie het spanningsveld. Daar ligt een schone taak voor de journalistiek, om uit te leggen waarom dat nodig is. Voor mij is het belangrijkste: transparantie.”

Op de website van HP/De Tijd doet Osterhaus er nog een schepje bovenop:

„Er zijn mensen die aan de zijkant roepen dat ik mijn zakken aan het vullen ben, dat is niet zo. Ik heb complete opening van zaken gegeven. Het netto-effect van het werk bij ViroClinics: ik word er slechter van. Ik lever namelijk een van mijn werkdagen bij de universiteit in.”

Hij zou dus slechter worden van de hele situatie. Dat neemt niet weg dat de Gezondheidsraad, het belangrijkste adviesorgaan van het ministerie van VWS, Osterhaus geen stemrecht geeft. Hij is adviseur, in plaats van lid van de adviescommissies. Vanwege aangescherpte regels rond belangenverstrengeling viel Osterhaus buiten de boot. Zijn aandelen in ViroClinics zijn daar de oorzaak van, aldus een woordvoerder van de Gezondheidsraad.

Om een lang verhaal kort te maken; ik zie geen bewijs voor een causaal verband tussen de paniek die Osterhaus c.s. initieerden en de aandelen en belangen van de viroloog. Dat is echter geen reden om geen wantrouwen te kweken. De hele zaak heeft namelijk alle schijn van belangenverstrengeling.

Het is juist gezond wantrouwen. Het zorgt voor scherpe berichtgeving en een situatie waarin één talking head, Osterhaus, niet meer genoeg is. De griephype is toe aan een frisse wind.

Een aantal moslima’s zijn er vanzelfsprekend niet blij mee, zij willen vrijheid hebben om hun godsdienst uit te oefenen. Desnoods openen ze zelf wel een islamitische school. Op die manier hebben de islamitische scholieren toch een mogelijkheid om hun geloof te belijden én onderwijs te volgen. Daar is bijzonder onderwijs immers voor.

Zoals altijd in dit soort conflicten kunnen de moslims het niet goed doen. Een bijzondere school oprichten, dat is niet de bedoeling, aldus de grootste Vlaamse politieke partijen. ‘Het werkt de segregatie tussen gemeenschappen in de hand en schaadt de inburgering’. No shit, sherlock!

Foto: Jeremy Higgs/ Flickr.com

Natuurlijk schaadt een hoofddoekverbod de integratie. Je slaat mensen terug hun schulp in, omdat je probeert een ideologie of cultuur op te leggen aan mensen die dat niet willen. Ze willen hun identiteit behouden of daar in ieder geval de regie over voeren.

Dat mensen in de persoonlijke religie – een hoofddoek schaadt immers niemand anders dan de draagster zelf – niet de zelfde vrijheid mogen genieten als de schreeuwende rechts-conservatieven met hun ‘meningen’, geeft aan waar de Vlaamse prioriteiten liggen.

Maar dat is allemaal nog tot daar aan toe. Blijkbaar bestaat er binnen de koepel voor openbare scholen een meerderheid voor zo’n beslissing.

Het weerzinwekkende aan de ontwikkeling is echter dat de inventieve moslims die een beroep doen op westerse vrijheden nu worden teruggefloten door de grote politieke partijen. Zelfs de minister van Onderwijs doet een beroep op ze.

Ze laten wél de koepel haar gang gaan door het verbod in te stellen, maar verwijten daarna de moslims dat ze naar het verbod handelen.

Dat het bon ton is om moslims te bashen, daar is blijkbaar weinig tegen te beginnen. Maar geef de moslims dan ten minste wel de vrijheid om zich te segregeren van de samenleving, zoals de non-verbale communicatie doet vermoeden dat gewenst is. Dat houdt de schijn op van een samenleving die is gestoeld op vrijheid, waar velen zo prat op gaan.

De zaak heeft een wereldwijde mediahype veroorzaakt. Van Nederland tot Nieuw-Zeeland en van de Verenigde Staten tot Duitsland; iedereen wil graag weten of de 13-jarige op reis mag. Het is één grote show, aangewakkerd door een artikel in het AD. Juist die mediahype schiet sommigen nu in het verkeerde keelgat.

Minister Rouvoet verklaarde vrijdag vlak na de rechtszaak: “Een publicitaire hype lijkt mij niet in het belang van Laura en deze zaak.” Waarom de hype niet in het belang van Laura is, dat laat de minister achterwege. Hij suggereert wel dat alle uiteenlopende opinies over de zaak de Raad voor de Kinderbescherming op een dwaalspoor kunnen zetten.

Op de opiniepagina van de Volkskrant sluit de psycholoog en voormalig voorzitter van Defence for Children International Philip Veerman zich aan bij de boodschap van de minister voor Jeugd & Gezin. De psycholoog concludeert: “Aandacht van media werkt als een stoorzender, leidt af en geeft Laura valse hoop dat als de media nu maar uitpakken ze wel haar zin zal krijgen. Maar de kinderrechter zal zich niet laten beïnvloeden door de media.”

Veerman wijst in zijn betoog op de haastige conclusies van Nederlandse media. Zo zegt de Volkskrant in haar hoofdredactioneel commentaar dat er in Laura’s gezin geen sprake is van geweld, verwaarlozing of andere misstanden die een ingrijpen van Jeugdzorg rechtvaardigen. Foei, veel te snel geconcludeerd volgens de psycholoog. Hoe weet de commentator dat zo zeker?

Veerman en Rouvoet trekken in mijn ogen zelf ook veel te snel hun conclusie uit het hele verhaal. De eerste aanstoot voor de discussie is namelijk in het AD gegeven. Dat artikel is geschreven op een manier die suggereert dat Laura en haar vader zélf naar de pers zijn gestapt.

Laura en haar vader hebben niet alleen een sportief belang. Ze zijn ook naarstig op zoek naar sponsors voor de tocht. Een vluchtige blik op Laura’s website leert dat achter het initiatief een doordachte strategie zit. Laura werft namelijk actief fondsen. En wat kan ze daar beter bij gebruiken dan publiciteit. Dat weet haar familie maar al te goed.

Ik suggereer niet dat de huidige mediahype terecht is. Ook weet ik niet zeker of de familie ten volle de gevolgen overziet. Het getuigt echter van een tergende naïviteit om de pers te veroordelen om de hype, terwijl de familie in ieder geval tot voor kort de regie voerde over een bewuste campagne.

“Na negen seizoenen werd het voor de makers steeds moeilijker om geschikte onderwerpen te vinden. Inmiddels ondernemen media zelf ook veel om fouten te herstellen, zoals het instellen van een meldpunt of ombudsman.”

De VARA stopt na negen jaar met De Leugen Regeert. Het programma signaleerde misstanden in de journalistiek en wakkerde de discussie aan over journalistieke dilemma’s. De makers van het programma suggereren dat er weinig misstanden meer zijn in de media waarover bericht en gediscussieerd kan of moet worden.

Inmiddels beschikken vele media over een eigen ombudsman. Onlangs startte de NOS nog een herstelrubriek op. Dat komt de transparantie binnen een medium ten goede. Als De Leugen Regeert daar deels een steentje aan heeft bijgedragen, lijkt de formule een succes waaraan het zelf ten onder gaat.