Bij het interview van Marcel Haenen van NRC Handelsblad met de Amsterdamse hoofdcommissaris van politie Bernard Welten speelt dit echter niet. De toon is keihard. De vier pagina’s in het NRC Weekblad worden nog voorzichtig ingeleid, maar daarna barst Welten los over zijn relatie met Cohen, zijn veranderde taak ten opzichte van één van zijn voorgangers (Nordholt) en zijn contact met minister Ter Horst. Of zijn gebrek aan contact met haar liever gezegd.

De vraag van Haenen komt neer op: ‘Komt u regelmatig op de koffie bij Ter Horst?’ Welten antwoord daarop: ‘Neen, nooit’. Hij vervolgt zijn verhaal door te verklaren dat de minister hoofdcommissarissen van de politie stoorzenders vindt. Klare koffie, dunkt me. Welten vindt dat hij wat in de melk te brokkelen heeft, maar Ter Horst slikt dat niet. Dat betekent dus dat Welten een andere mening heeft dan de minister, maar dat die mening niet wordt gehoord.

Dit is maar één van de vele voorbeelden die exemplarisch zijn voor het verschil in inzicht tussen Welten en zijn superieuren en collega’s. Welten spreidt tentoon dat hij een andere koers voor zich ziet dan Cohen en Ter Horst uitvoeren. Dinsdagavond, negentig uur na het gewraakte interview, krabbelt onze held op sokken echter al terug.

„Ik betreur dat uit het interview van zaterdag 17 oktober jl. in het NRC Handelsblad de indruk is ontstaan dat ik afstand heb genomen van minister Ter Horst en burgemeester Cohen. Het ging mij erom aandacht te vragen voor de uitvoeringsproblemen waar politiemensen dagelijks mee worden geconfronteerd.”

Oei, toch te duidelijk geweest, in dat interview. Cohen en Ter Horst geven Welten er van langs en Welten mag zijn eer redden door openlijk excuses aan te bieden. Hij heeft spijt. Toch wringt het. Hij was zich namelijk tijdens het interview al bewust van de uitspraken die hij deed. Haenen: ‘Voelt u zich in de steek gelaten door Cohen?’ Welten zucht: ‘Interessante vraag. Jeetje, dit wordt een ingewikkeld artikel.’ Daarna valt een stilte.

Als je tijdens het interview zo bewust bent van wat je zegt, en de nattigheid al voelt, waarom trek je het dan na bijna vier dagen terug? Wees een (politie)man en houd je rug recht.

Gaandeweg de campagne verdween Coutinho steeds meer uit beeld en bleef alleen Osterhaus over. Eén persoon die de schakel was tussen een ingewikkelde materie en het Nederlandse volk. Hij moest op tv keer op keer de vertaalslag maken van medische informatie naar de belevingswereld van de miljoenen kijkers. Hij was het boegbeeld, dan wel de talking head van de griepcampagne.

Foto (CC): Sir Sabbhat/ Flickr.com

Maar het boegbeeld begon scheuren te vertonen. De frequentie van zijn verschijningen op tv droeg niet bij aan de geloofwaardigheid, maar de eerste fundamentele kritiek op Osterhaus stond in Vrij Nederland. De viroloog zou bewust paniek maken rond de griep, omdat hij belang heeft bij een grote afname van de virusremmer Tamiflu.

Fabrikant Roche is één van de negen fabrikanten die  de European Scientific Working Group on Influenza (ESWI) financiert. Roche maakt Tamiflu. ESWI predikt al jaren over een nakende grieppandemie. Voorzitter van ESWI is Ab Osterhaus.

De toon is gezet, helemaal omdat een studie in The Lancet Infectious Diseases aantoont dat er ‘geen betrouwbare gegevens zijn die de stelling kunnen staven dat het gebruik van anti-griepmedicijnen het optreden van complicaties vermindert’. Dat zijn de zelfde anti-griepmedicijnen die Osterhaus propageert.

Het radioprogramma Argos onthult dit weekend dat Osterhaus ook nog eens aandelen heeft in een bedrijf dat vaccins tegen de Mexicaanse griep ontwikkelt. Osterhaus zelf zegt er het volgende over:

„Ik zie het spanningsveld. Daar ligt een schone taak voor de journalistiek, om uit te leggen waarom dat nodig is. Voor mij is het belangrijkste: transparantie.”

Op de website van HP/De Tijd doet Osterhaus er nog een schepje bovenop:

„Er zijn mensen die aan de zijkant roepen dat ik mijn zakken aan het vullen ben, dat is niet zo. Ik heb complete opening van zaken gegeven. Het netto-effect van het werk bij ViroClinics: ik word er slechter van. Ik lever namelijk een van mijn werkdagen bij de universiteit in.”

Hij zou dus slechter worden van de hele situatie. Dat neemt niet weg dat de Gezondheidsraad, het belangrijkste adviesorgaan van het ministerie van VWS, Osterhaus geen stemrecht geeft. Hij is adviseur, in plaats van lid van de adviescommissies. Vanwege aangescherpte regels rond belangenverstrengeling viel Osterhaus buiten de boot. Zijn aandelen in ViroClinics zijn daar de oorzaak van, aldus een woordvoerder van de Gezondheidsraad.

Om een lang verhaal kort te maken; ik zie geen bewijs voor een causaal verband tussen de paniek die Osterhaus c.s. initieerden en de aandelen en belangen van de viroloog. Dat is echter geen reden om geen wantrouwen te kweken. De hele zaak heeft namelijk alle schijn van belangenverstrengeling.

Het is juist gezond wantrouwen. Het zorgt voor scherpe berichtgeving en een situatie waarin één talking head, Osterhaus, niet meer genoeg is. De griephype is toe aan een frisse wind.

De zaak heeft een wereldwijde mediahype veroorzaakt. Van Nederland tot Nieuw-Zeeland en van de Verenigde Staten tot Duitsland; iedereen wil graag weten of de 13-jarige op reis mag. Het is één grote show, aangewakkerd door een artikel in het AD. Juist die mediahype schiet sommigen nu in het verkeerde keelgat.

Minister Rouvoet verklaarde vrijdag vlak na de rechtszaak: “Een publicitaire hype lijkt mij niet in het belang van Laura en deze zaak.” Waarom de hype niet in het belang van Laura is, dat laat de minister achterwege. Hij suggereert wel dat alle uiteenlopende opinies over de zaak de Raad voor de Kinderbescherming op een dwaalspoor kunnen zetten.

Op de opiniepagina van de Volkskrant sluit de psycholoog en voormalig voorzitter van Defence for Children International Philip Veerman zich aan bij de boodschap van de minister voor Jeugd & Gezin. De psycholoog concludeert: “Aandacht van media werkt als een stoorzender, leidt af en geeft Laura valse hoop dat als de media nu maar uitpakken ze wel haar zin zal krijgen. Maar de kinderrechter zal zich niet laten beïnvloeden door de media.”

Veerman wijst in zijn betoog op de haastige conclusies van Nederlandse media. Zo zegt de Volkskrant in haar hoofdredactioneel commentaar dat er in Laura’s gezin geen sprake is van geweld, verwaarlozing of andere misstanden die een ingrijpen van Jeugdzorg rechtvaardigen. Foei, veel te snel geconcludeerd volgens de psycholoog. Hoe weet de commentator dat zo zeker?

Veerman en Rouvoet trekken in mijn ogen zelf ook veel te snel hun conclusie uit het hele verhaal. De eerste aanstoot voor de discussie is namelijk in het AD gegeven. Dat artikel is geschreven op een manier die suggereert dat Laura en haar vader zélf naar de pers zijn gestapt.

Laura en haar vader hebben niet alleen een sportief belang. Ze zijn ook naarstig op zoek naar sponsors voor de tocht. Een vluchtige blik op Laura’s website leert dat achter het initiatief een doordachte strategie zit. Laura werft namelijk actief fondsen. En wat kan ze daar beter bij gebruiken dan publiciteit. Dat weet haar familie maar al te goed.

Ik suggereer niet dat de huidige mediahype terecht is. Ook weet ik niet zeker of de familie ten volle de gevolgen overziet. Het getuigt echter van een tergende naïviteit om de pers te veroordelen om de hype, terwijl de familie in ieder geval tot voor kort de regie voerde over een bewuste campagne.

“Na negen seizoenen werd het voor de makers steeds moeilijker om geschikte onderwerpen te vinden. Inmiddels ondernemen media zelf ook veel om fouten te herstellen, zoals het instellen van een meldpunt of ombudsman.”

De VARA stopt na negen jaar met De Leugen Regeert. Het programma signaleerde misstanden in de journalistiek en wakkerde de discussie aan over journalistieke dilemma’s. De makers van het programma suggereren dat er weinig misstanden meer zijn in de media waarover bericht en gediscussieerd kan of moet worden.

Inmiddels beschikken vele media over een eigen ombudsman. Onlangs startte de NOS nog een herstelrubriek op. Dat komt de transparantie binnen een medium ten goede. Als De Leugen Regeert daar deels een steentje aan heeft bijgedragen, lijkt de formule een succes waaraan het zelf ten onder gaat.

De RVD, een omhoog gevallen clubje spindoctors en communicatieadviseurs, beroept zich op de mediacode. Dat is een afspraak tussen de RVD, als vertegenwoordigers van het Koninklijk Huis, en het journaille. De Oranjes willen niet constant worden gehinderd door paparazzi in struiken.

De dienst probeert dit gevolg van de ontegenzeggelijk publieke functie van de Oranjes te ondervangen door in conclaaf te gaan met de Nederlandse media. De media krijgen fotomomenten met lachende kinderen in de duinen in ruil voor privacy voor de Oranjes als ze niet hun publieke taak uitvoeren.

Het AP heeft echter lak aan de zelfbevlekking van de Oranjes en publiceert de foto’s gewoon. Daarin wordt het AP gesteund door Reporters Sans Frontiers, een organisatie die strijdt voor de vrije pers. Die weet de zaak op waarde te schatten door te reppen van een gedevalueerde functie van de pers.

„If the Dutch courts comply with this request, it will limit the press to being promotional agencies that just publish photos selected for them. This would be censorship pure and simple, and would give other heads of states the opportunity to demand similar treatment.”

Klare taal. Het kan niet zo zijn dat de RVD de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (wat ís dat eigenlijk?) van de Oranjes als excuus aandient voor censuur in welke vorm dan ook. Het Nederlandse volk verdient een volledig en belangeloos samengesteld beeld van haar Koninklijke familie. Daar passen geen geregisseerde fotomomenten in.

Omgekeerd is een pragmatische houding van het journaille gewenst, maar de RVD is geen partij om die houding op te leggen. Daar zijn voldoende mediacodes voor binnen de journalistiek. De Nederlandse Vereninging voor Journalisten (NVJ) conformeerde zich in 1954 aan de Code van Bordeaux. Ten eerste bevat die code een regel die in mijn ogen strijdig is met welke mediacode voor berichtgeving over Oranjes dan ook:

„De journalist dient het volgende als ernstige journalistieke vergrijpen te beschouwen (…) het aanvaarden van steekpenningen, in welke vorm ook, tot het verrichten of het achterwege laten van enige publicatie.”

In mijn ogen zijn de fotomomenten met de Oranjes steekpenningen in de ruime zin van het woord. Die door de RVD georganiseerde momenten gelden als compensatie of wisselgeld voor het niet publiceren van foto’s waar de RVD tegen is.

De Code van Bordeaux biedt ook een handvat voor de privacy van de Oranjes. De mediacode van de RVD is immers ingesteld omdat vooral Willem-Alexander en Máxima last hadden van te opdringerige pers. Daarover zegt de Code van Bordeaux: bij het verkrijgen van nieuws, foto’s en documenten zal hij op faire wijze te werk gaan. Fair geldt hierbij niet alleen in de ethische zin van het woord, maar ook in de praktische zin van het woord.

In de Code voor de Journalistiek wijden de auteurs, de leden van het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren, het begrip fair uit:

„De journalist publiceert geen tekst of foto’s en zendt geen audio-opnames of beelden uit die zijn gemaakt van personen in privé-situaties zonder toestemming van de betrokkene, tenzij met de publicatie een groot maatschappelijk belang is gediend.”

Ik moet toegeven dat groot maatschappelijk belang een ruim interpretabel begrip is en dat de codes beiden niet bindend zijn.  Het zijn interne gedragscodes en geen algemene wetgeving. Dat neemt echter niet weg dat de RVD zich verre van beïnvloeding van de pers moet houden. Ik hoop dat de Nederlandse rechter inziet dat artikel 7 van de Grondwet zwaarder weegt dan het belang van één of andere pr-machine.

Instant update: Advocaten zijn verdeeld over de juridische kant.

Een aspect van de onaantrekkelijkheid is het gebrek aan media-aandacht, dat er nu al is. Ik weet niet of het voor de grote reorganisaties in medialand anders was, maar de voornamelijk regionale kranten die de provincies verslaan, komen pas in actie als er miljoenen uitgedeeld worden. Of als er miljoenen verloren gaan natuurlijk. Maar stel dat zelfs die laatste barrière wegvalt, die van de regionale kranten, wie verslaat dan de provincies?

Laat ik voorop stellen; zonder een constitutionele verandering kunnen we niet om de provinciale bestuurslaag heen. Bovendien gaan er bakken vol met geld in om. Elk jaar krijgen de twaalf Nederlandse provincies meer dan een miljard (1,2 miljard in 2009) om te verdelen en naar eigen inzicht uit te geven. Daarnaast komen er leges, uitkeringen van het rijk, EU-subsidies en rente binnen. De begroting van alle provincies samen behelst zo’n 4,4 miljard euro aan uitgaven.

Ik heb vertrouwen in de huidige regionale media die de provincie in de gaten houden. De provinciale miljoenen die bij Icesave geparkeerd stonden waren snel achterhaald toen de nood aan de man was. Maar het is crisis bij de regionale kranten en hun toekomst is onzeker. Niet alleen in Nederland, maar ook in Amerika roept dat de vraag op wie straks de provincie – en in de Verenigde Staten de afzonderlijke staten -  in de gaten houdt.

In de Verenigde Staten onderzoekt Jeff Jarvis op welke manier deze bestuurlijke laag gecontroleerd moet worden. Daarbij doet hij meteen al een erg Amerikaanse suggestie door filantropie als redding te zien. Hij redeneert als volgt. Als de markt voor dansbedrijfjes in Texas 20 miljoen dollar aan filantropische investeringen behelst, dan moet de provinciale journalistiek dat ook binnen kunnen halen.

In Nederland stelt de commissie Brinkman voor om een internetheffing in te voeren waarmee regionale kranten gered gaan worden. Of dat extra geld echter voldoende is om een verslaggever op het provinciehuis te houden, dat weet ik niet. Bovendien, zo geeft Jarvis ook aan, moet een medium los van de financiën ook de keuze maken om de regionale bestuurslaag te verslaan.

Welk model is in Nederland beter toepasbaar? Filantropie of een solidaire oplossing, waarbij we allemaal een beetje betalen? Of kunnen we onze provinciale vertegenwoordigers en bestuurders vertrouwen en is die verslaggeving niet nodig?

De manier waarop Aleid Wolfsen, burgemeester van Utrecht, met een publicatie in de lokale huis-aan-huis omgaat, is politiek zeer onhandig. Naar eigen zeggen heeft hij de verantwoordelijken gevraagd om het artikel even achter de hand te houden. ,,Neem even een week de tijd”, aldus Wolfsen. Na een negatieve reactie van de hoofdredacteur wendt de burgemeester zich tot de uitgever, die de persen stopt. Buiten medeweten van de redactie om wordt het artikel geschrapt.

Ik ga me niet uitlaten over de juridische kant van de twist, namelijk declaraties. Het gewraakte artikel biedt echter duidelijk twee kanten van het verhaal. De hoogleraar poneert zijn stelling, waarna Wolfsen de mogelijkheid krijgt om te reageren. Daar maakt hij ruimschoots gebruik van en dat wordt helder in het artikel verwerkt. Journalistiek gezien is met het artikel niets mis.

Wolfsen vindt dat zijn integriteit in twijfel wordt getrokken. Daar is hij niet van gediend. Redactie en uitgever geeft hij het ongevraagde advies dat ze zich ‘goed moeten informeren’, voordat ze gaan publiceren. Daarmee suggereert hij dat er feitelijke onjuistheden in het artikel staan.

Die feitelijke onjuistheden had Wolfsen echter na publicatie kunnen weerleggen. Hij had ook een kort geding aan kunnen spannen. Hij gaat echter in conclaaf met het weekblad, met de suggestie om de publicatie een week op te schorten en de kosten voor dat grapje deels voor rekening van de gemeente Utrecht te laten komen. Hoe naïef.

De kans dat zoiets (’censuur!’) uitlekt (aarde aan Wolfsen, je hebt met journalisten te maken) is levensgroot. Iets dat begon als een akkefietje, is inmiddels opgeblazen tot een ware storm van verontwaardiging met alle imagoschade van dien.

Ik betoog hier niet dat journalisten alles mogen schrijven. Fouten moeten aan de kaak gesteld worden. Onjuistheden dienen gerectificeerd te worden. Als iemand het oneens is met een publicatie kan hij of zij naar de Raad voor de Journalistiek stappen. Achter de rug van de bewuste journalist en zijn hoofdredactie om een akkoordje smeden met de uitgever, dat is echter niet chic.

Aleid, nú word je integriteit pas in twijfel getrokken.

Rothschild beweert dat de granaten rookbommen zijn die lijken op de fosforgranaten die twintig jaar geleden gebruikt werden. Kenners zouden het verschil zien volgens de generaal. De verslaggever werpt hem echter voor dat kenners juist het tegenovergestelde beweren, namelijk dat het wél fosforgranaten zijn. Daarop zegt de generaal dat hij geen zin heeft in cynische vragen. Hij draait zich om en loopt weg. Officiële verklaring: meneer Rothschild was moe na een lange dag. Overigens heeft Israël in 2006 nog gebruik gemaakt van fosforgranaten.

Er sijpelt maar mondjesmaat informatie door vanuit het crisisgebied. De Nederlandse berichtgeving is tamelijk eenzijdig. De eerste binnenlandse rel is al geboren; Harry van Bommel, SP-kamerlid, scandeert samen met mededemonstranten Intifada! Intifada! Palestina vrij! Vertaald in het Nederlands roept hij letterlijk genomen Verzet! Verzet! Palestina vrij! Intifada heeft een vervelende bijklank vanwege de golf van geweld tussen 2000 en 2005 in het Midden-Oosten.

Het staat echter ook symbool voor de opstand tussen 1987 en 1993. Die eerste intifada bestond uit relatief geweldloze protesten als stakingen, het niet betalen van Israëlische belastingen en de opzet van een netwerk van scholen, omdat de Israëlieten de scholen sloten. Er heerste wel geweld. Palestijnen gooiden stenen en molotovcocktails naar soldaten.

Ik hoop dat Van Bommel deze intifada bedoelt en voor de verandering ga ik daar vanuit. Van Bommel roept eigenlijk precies het goede. Een verzet zou helemaal geen slechte zaak zijn. Israël is genoeg alternatieven geboden voor een oplossing. Israël slaat die initiatieven in de wind, gesteund door de zogenaamde terroristische aanvallen van onder meer Hamas.

Beschietingen Hamas

De raketbeschietingen van Hamas zijn in mijn ogen verkeerd, contraproductief en gewelddadig. Ze staan echter in schril contrast met de Israëlische aanvallen op de Gaza-strook. Bovendien, en dit lijkt me de kern van de zaak, kun je niet verwachten dat een gebied met 1,5 miljoen inwoners dat afgesloten is van de buitenwereld, achterover leunt en roept: “Geen probleem, we redden ons wel.”

De Verenigde Naties hebben het al aangekaart en doen dat nu weer; hulporganisaties kunnen de Palestijnen in de Gazastrook nauwelijks bereiken (ook Oxfam, Europese Unie en mensenrechtenorganisatie Amnesty International hebben hun bezorgdheid geuit over de humanitaire situatie in de Gazastrook). Daarmee blijft een groot deel van de 1,5 miljoen inwoners van de Gaza-strook verstoken van eten en drinken. Levensmiddelen mogen de grens niet passeren, omdat Hamas voordeuren van Israëlieten kapot schiet.

Bovenstaande is deels ironisch. Ik vind echter dat de raketbeschietingen van Hamas geen reden zijn om één van de dichtst bevolkte gebieden ter wereld te isoleren. Ter vergelijking, de Gazastrook is vier keer zo klein als de provincie Utrecht, maar er wonen 300.000 mensen meer dan in Utrecht. Geef de provincie Utrecht enkele maanden nauwelijks eten en kijk wat er gebeurt.

Rol van de media

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het bovenstaande humanitaire probleem niet of nauwelijks in de berichtgeving terugkomt. Ik deel dan ook niet de mening van enkelen dat de berichtgeving in Nederland op de hand van de Palestijnen is.

Mijn indruk wordt bevestigd door Sander van Hoorn, NOS-correspondent in het Midden-Oosten. Hij meldt op zijn weblog dat Israël nauwelijks journalisten de mogelijkheid geeft de gebieden in te gaan. Omdat Sander ook niet bepaalt Rambo (lees: Arnold Karskens) is, trekt hij er niet stiekem op uit. Ik weet eigenlijk ook niet of dat kan en verantwoord is.

Het geeft echter wel aan dat hoor en wederhoor niet toegepast kunnen worden. Acties van Hamas komen perfect in beeld. De humanitaire ramp waarover de VN rept, zie ik niet. Ik volg het conflict redelijk, dus dat verbaast me. De media zijn niet zozeer bevooroordeeld. Ze kunnen echter maar één kant van het conflict goed (!) in beeld brengen.

Verkiezingen Israël

Een ander deel van het conflict dat nauwelijks ter sprake komt, is de verkiezingsstrijd. Vanwege het terugtreden van premier Olmert zijn er nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Deze zullen plaatsvinden op 10 februari 2009. Hoofdrolspelers zijn de huidige minister van Defensie Barak (arbeiderspartij), de huidige minister van Buitenlandse Zaken Livni (Kadima) en hard-liner Netanyahu (Likoed).

De Likoed-partij maakt geen onderdeel uit van de huidige regering. Op 10 december staat de partij nog op 36 zetels in de peiling. Die voorsprong is inmiddels ten koste van de regeringspartijen (arbeiderspartij en Kadima) afgenomen tot 29 zetels. Een verklaring zou kunnen zijn dat Netanyahu de nadruk legt op de economie (hij was, succesvol volgens Reuters, minister van Financiën van 2003 tot 2005).

*De afkortingen staan voor de volgende partijen: Kadima (KAD), Likoed (LIK), arbeiderspartij (LAB), Shas (SHAS), Hadash/United Arab List/Balad (HAD/R/B), Yisrael Beitenu (YIS).

Vooral de arbeiderspartij van Barak lijkt profijt te hebben van de oorlog. Of dit waar is weet ik niet. Het is echter opvallend dat er juist nu een aanval is door Israël. Ook is het opvallend dat de regeringspartijen daar profijt van hebben.

Nieuwe Amerikaanse president

Barack Obama zal zich niet uitlaten over het conflict tot hij president-elect-af is. Israël, en Joodse lobbygroepen in Amerika zijn echter bang dat Obama minder beschermend is voor Israël dan George Bush jr. is. De tijd waarin Israël kan doen en laten wat het wil, omdat de VS beschermend zijn, lijkt voorbij op 20 januari 2009.

Israël lijkt haast gemaakt te hebben met de invasie, want vicepresident Cheney verklaart dat Amerika wel ingelicht is door Israël, maar Israël heeft geen toestemming gevraagd. Israël is bang dat de invloed van Obama nu al merkbaar is, neemt het zekere voor het onzekere en laat een rugdekking cq. toestemming van de VS achterwege. Ze hebben immers nog maar 15 dagen tot er een nieuwe leider in het Witte Huis zit.

Israël was ooit dicht bij universele acceptatie

We gaan nogal eens voorbij aan het feit dat er een periode van ontspanning was tussen de twee intifada’s. Onder leiding van Yitzchak Rabin, toenmalig premier van Israël, erkent de Joodse staat de PLO van Yasser Arafat. Deze erkenning is een onderdeel van de Oslo-akkoorden. De Oslo-akkoorden zijn onlosmakelijk verbonden met de eerste intifada. De intifada brengt de Palestijnse zaak op de agenda.

Niet alleen Israël erkent de PLO, de PLO erkent Israël ook. Bovendien knopen 9 niet-Arabische islamitische landen en 32 van de 43 Afrikaanse landen die onder de Sahara liggen, banden aan met Israël. India en China openen hun markten voor handel met Israël. De Arabische boycot van Israël komt ten einde en buitenlandse investeringen nemen zienderogen toe.

In tegenstelling tot wat sommige conservatieve Joden nu vrezen – ‘Israël in de huidige, Joodse, vorm zal binnenkort verdwijnen’ – is de isolatie in de tijd van Rabin bijna helemaal verdwenen. Aan deze positieve tijd komt geleidelijk een einde nadat de realpolitiker Rabin vermoord wordt door een orthodoxe Jood. Een Jood die in het belang van zijn land zegt te handelen.

Waarom kan er niet opnieuw een binder opstaan, een duif? Rabin is in zijn tijd voor de Oslo-akkoorden niet bepaald een softie. Hij is geen duif, eerder een havik. Nog tijdens de eerste intifada komt hij als minister van Defensie in een regering van nationale eenheid met de tactiek om van stenengooiers de botten te breken, armen en benen. Als hij een draai in de goede richting kan maken, waarom kunnen anderen dat niet?

Rabin heeft zich nooit volledig kunnen bewijzen. Hij is zijn tijd vooruit, zoals blijkt na zijn moord. Diverse opvolgers houden zich niet aan de Oslo-akkoorden. Dat resulteert in een tweede Palestijnse intifada. Het Israëlische electoraat lijkt nog niet klaar te zijn voor vrede.

Kernelectoraat verschuift

De toekomst van de Joodse staat Israël valt samen met de opkomst van een Arabische meerderheid in Israël. Het gaat daarbij dus niet om Palestijnen, maar om Israëlieten. Arabieren met een Israëlisch paspoort. Die Arabieren vormen nu nog 20% van het inwonertal van Israël, maar naar optimistische verwachting zullen ze in 2035 de meerderheid vormen en naar pessimistische verwachting zullen ze in 2048 de meerderheid vormen.

Die demografische ontwikkeling kan de sleutel tot rust in de regio zijn. Die Arabieren zijn namelijk voor een groot deel moslim. Ik bezit geen glazen bol, maar de Palestijnen lijken me er onder een Arabisch/Islamitisch bewind in Israël minder bekaaid van af te komen dan onder een Joods bewind. In die zin nadert het einde van de Joodse staat Israël met rasse schreden. Laten we hopen dat er tot die tijd een vreedzame gulden middenweg gevonden kan worden.

Disclaimer

Ik begin dit artikel met de constatering dat het conflict vele tongen losmaakt. Daarmee wil ik ook eindigen. Ik wil voorkomen dat mensen denken dat ik bovenstaande een objectieve weergave vind. Naast het cliché dat de waarheid het eerste slachtoffer in de oorlog is, ben ik er ook van overtuigd dat het conflict te groot en te complex is om in duizend woorden te behandelen. Ik hoop stof tot nadenken te bieden, maar beweer absoluut niet dat ik objectief, compleet of neutraal ben.

Ton van Brussel, ombudsman van de NOS, legt het probleem uit in zijn column op de website van de NOS. Er is bij de publieke omroep een duidelijke scheiding tussen omroepverenigingen en ‘taakorganisaties’ nodig. De objectiviteit van de NOS dient niet ter sprake te komen omdat ze geen eindverantwoordelijkheid heeft over een productie. Van het tegendeel is sprake bij het Nieuwsuur en bij de rubriek Den Haag/Vandaag, de Haagse rubriek in NOVA. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) schiet dus niet alleen terecht het Nieuwsuur af. De NPO doet er ook goed aan om Den Haag/Vandaag te scheiden van NOVA, aldus de ombudsman. De NPS en VARA hebben de eindverantwoordelijkheid over NOVA, en daarmee blijkbaar ook over Den Haag/Vandaag.

Volgens de ombudsman heeft de NOS gekozen voor een lijn waarin samenwerking alleen tot stand komen als de onafhankelijkheid is gewaarborgd. Met andere woorden; de NOS moet de verantwoordelijkheid dragen over de onafhankelijkheid van haar eigen producties.

Dat in het oog houdende is een scheiding tussen NOVA en Den Haag/Vandaag onvermijdelijk. Het is een logisch gevolg, want de NOS heeft bij het Nieuwsuur die slag al gemaakt. We gaan Ferry Mingelen dus niet meer zaken zien afwegen onder de bezielende leiding van Clairy Polak.